Để trở thành một chuyên gia có tiếng trong lĩnh vực IT, được nhiều người "săn đón" đòi hỏi sự cống hiến hết mình, có mục tiêu và kế hoạch phấn đấu rõ ràng và cả tính chuyên cần nữa. Dưới đây là một số thứ bạn có thể làm theo để biến ước mơ trở thành "siêu sao trong làng IT" trở thành hiện thực.
Dù bạn có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực IT và bạn thực sự giỏi về chuyên môn của mình. Nhưng khi bạn tham dự các hội thảo hoặc được mời nói chuyện tại các hội thảo đó đi nữa thì cũng không nhiều người biết được bạn là ai và vì thế bạn không thể thu hút sự chú ý của những người khác. Vậy thì làm thế nào để bạn tự đặt mình trở thành chuyên gia trong ngành công nghiệp IT và xây dựng tên tuổi của mình vượt ra khỏi tầm doanh nghiệp, tổ chức nơi bạn đang làm việc? Điều này đòi hỏi nhiều yếu tố khác ngoài việc bạn thành thạo trong công việc của mình. Bài viết này sẽ chia sẽ với bạn 10 điều mà bạn có thể thực hiện để làm cho bản thân bạn được nhiều người biết đến và công nhận là một trong những thành viên ưu tú trong cộng đồng IT.
*
1: Có bề dày về kinh nghiệm
Mặc dù kinh nghiệm làm việc thì chưa đủ để bạn được nhìn nhận là một chuyên gia trong một lĩnh vực (hoặc nền công nghiệp) mà đã tràn ngập các IT Pro, nhưng đây lại là yếu tố đầu tiên và tiên quyết. Cho dù tài năng của bạn đến đâu, kể cả việc bạn tự tay thiết kế bảng mạch điện tử khi mới còn nhỏ và học về khoa học máy tính thì kinh nghiệm thực tế vẫn phải kể đến. Hầu như chắc chắn rằng bạn sẽ không được tuyển dụng vào những vị trí IT cao cấp hoặc được nhiều người chú ý và nhắc đến cho đến khi bạn đã và đang làm việc ngoài thực tế trong một khoảng thời gian dài ít nhất là 5 năm (và thường 10 năm thì tốt hơn).
Tin tốt lành là bạn có thể có được kinh nghiệm bằng nhiều cách thức khác nhau. Đó có thể là làm việc về IT trong môi trường doanh nghiệp, các tổ chức chính phủ, quân đội hoặc điều hành một công ty về IT hoặc làm tư vấn…
Nếu bạn thay đổi nghề nghiệp (từ một lĩnh vực khác chuyển sang làm IT) ở tuổi trung niên (như tác giả bài viết và chồng của bà), bạn vẫn có thể thúc đẩy tận dụng kinh nghiệm của bạn trong lĩnh vực trước đó để giúp xây dựng tiếng tăm của bạn trong giới IT. Trước đây, khi còn làm việc cho một văn phòng thực thi pháp luật, tôi đã có chút tín nhiệm trong các lĩnh vực an ninh và tội phạm công nghệ cao. Tom, một M.D (Doctor of Medicine – Dược sĩ và hiện đang làm về IT) thì có thể nói chính xác hơn những chuyên gia IT khác (không có kiến thức về y khoa) về các chủ đề về IT có liên quan đến y học và chăm sóc sức khỏe, như HIPAA. Và điều này dẫn chúng ta đến lời khuyên kế tiếp.
*
2: Tập trung vào chuyên môn
Cũng giống với lĩnh vực y khoa (và nhiều lĩnh vực khác nữa), lĩnh vực IT đã phát triển tới độ một người không thể nào là bậc thầy (master) về tất cả mọi thứ trong IT được. Nếu bạn cố gắng để "cái gì cũng biết, nghề nào cũng hay" (jack of all trades), thì hầu như rằng bạn không bao giờ đủ trở thành một chuyên gia trong bất kỳ thứ gì (master of none – chẳng tinh thông nghề nào) để có thể nổi trội trong đám đông. Chắc chắn một điều, bạn có thể là một "IT generalist" (người có hiểu biết chung chung về nhiều thứ liên quan đến IT), nhưng con đường nhanh nhất *để thành danh là tự bản thân bạn tìm cho mình một chỗ đứng, một con đường, một công việc thích hợp nhất.
Khi Tom và tôi bắt đầu xây dựng sự nghiệp và tiếng tăm của mình trong nghề IT, chúng tôi đã bắt đầu bằng việc thông thạo sản phẩm ISA Server của Microsoft, sau đó mở rộng ra công nghệ firewall nói chung và sang phạm trù rộng lớn hơn là bảo mật mạng và máy tính.
Bạn có thể tập trung vào một sản phẩm cụ thể của một hãng nào đó (như là chuyên gia công nghệ Microsoft hoặc Cisco), một chuyên ngành nào đó của IT như bảo mật, lập trình mobile, hoặc các nhánh nhỏ hơn như mã hóa (cryptography), computer forensics hoặc lập trình scripting (PHP, Javascript, Perl…). Điều quan trọng là chọn đúng thứ bạn thực sự yêu thích, thứ mà bạn có thể dành hết tâm huyết cho nó. Yếu tố quan trọng thứ hai khi chọn ra thứ mà bạn sẽ theo đuổi là hãy chọn lấy một chuyên môn mà hiện tại chưa ai (hoặc ít ai) trở thành chuyên gia về nó. Điều đó sẽ đưa chúng ta đến lời khuyên tiếp theo.
*
3: Làm chủ chuyên môn đã chọn
Một khi bạn đã quyết định chọn ra một tầm vực mà mình sẽ theo đuổi, mục tiêu của bạn phải là nắm vững và làm chủ sản phẩm hoặc chuyên ngành đó. Bạn muốn trở thành người mà mọi người sẽ nghĩ đến khi họ nghĩ về sản phẩm/chuyên ngành đó. Bạn muốn tên của bạn được gắn chặt với SSL VPN hoặc bảo mật VoIP hoặc bất cứ thứ gì mà bạn đã chọn làm chuyên môn của mình.
Nếu bạn không thích bị bó buộc vào một tầm vực eo hẹp nào nó, đừng lo lắng. Hãy nhớ rằng đây chỉ là một lời khuyên để làm sao bạn trở nên nổi tiếng trong một lĩnh vực nào đó. Sau khi đã đạt được mục tiêu ban đầu (là làm chủ một lĩnh vực), bạn có thể mở rộng sang các công nghệ khác (công nghệ có liên quan đến sản phẩm/chuyên ngành mà bạn đã thành thạo trước đó thì càng tốt). Trong nhiều năm, Tom được gọi là "Mr. ISA Server". Sau đó, ISA trở thành một phần của dòng sản phẩm Forefront của Microsoft và anh ấy lại được biết đến nhờ kiến thức của mình về Unified Access Gateway (UAG), cũng là "hậu bối" của ISA, và Threat Management Gateway (TMG). Điều đó dẫn anh ấy trở thành chuyên gia về DirectAccess, cũng là một phần của UAG nhưng cũng là một phần của Windows Server 2008 R2, v.v…
*
4: Bắt đầu từ những thứ nhỏ nhặt
Dù cho mục tiêu cuối cùng của bạn, tham vọng của bạn lớn tới mức nào đi nữa, bạn có nhiều khả năng đạt được nó nếu bạn kiên trì, nhẫn nại và sẵn sàng bắt đầu mọi thứ từ con số 0 và thăng tiến từ từ. Hãy bắt đầu bằng cách tạo danh tiếng và nhận được sự kính trọng trong một cộng đồng nào đó – như website, forum hoặc nhóm IT địa phương (trường học, tỉnh thành, vùng miền…). Mài dũa các kỹ năng lãnh đạo của bạn và trở thành một con cá lớn trong các vũng ao nhỏ như thế trước, và nó sẽ dẫn bạn đến các cơ hội được bơi lội trong các biển hồ lớn hơn.
Khi Tom và tôi khởi đầu việc làm tư vấn IT trong những năm 90 trở về trước, chúng tôi đã bắt đầu tạo dựng các mối quan hệ với các doanh nghiệp địa phương. Nhưng cũng tại thời điểm đó, chúng tôi đã hoạt động cực kỳ tích cực trên một vài newsgroup và mailing list về IT lớn nhất. Chúng tôi thường xuyên gửi các bài viết, bình luận lên các group này và cố gắng trả lời các câu hỏi của các thành viên khác nhất nhiều nhất có thể. Đôi khi điều này làm bạn phải mở rộng tầm vực nghiên cứu của mình, nhưng nó làm cho cả hai chúng tôi được công nhận là các "helper" – người có một chút kiến thức về IT và sẵn lòng chia sẻ nó để giúp đỡ những người khác.
Chúng tôi không rõ từ lúc nào mà các nhà xuất bản sách về IT đã "ngấm ngầm" hoạt động trong các mailing list đó để tìm kiếm các tác giả có tiềm năng. Vì chúng tôi đã chứng minh được kiến thức IT thông qua các bài viết của mình và do tự thân chúng tôi thể hiện rõ điều đó (chỗ này ý tác giả muốn nói là không phải họ đi sao chép, ăn cắp bài viết từ người khác), nên nhà xuất bản Syngress đã nhanh chóng liên lạc với Tom và tôi được Cisco Press để mắt đến với những lời đề nghị viết sách cho họ. Và viết sách về một chủ đề nào đó là một trong những cách rất hiệu quả để được công nhận là một chuyên gia.
*
5: Đảm nhận viết các bài được phân công
Không phải ai cũng có thời gian, niềm thích thú và sức chịu đựng để viết sách, một công việc đòi hỏi sự chuyên cần. Đôi khi bạn hào phóng viết nó rồi phát hành miễn phí cho mọi người nhưng các lần khác là kiếm được tiền từ nó, dù thế nào bạn cũng nên làm việc nghiêm túc và tâm huyết, dành nhiều giờ cho nó và thậm chí không màng tới mức thù lao tối thiểu mà bạn có thể nhận được. Một cách dễ dàng hơn để kiếm tiền từ việc viết về IT là đảm nhận viết các bài từ 500 đến 2500 cho các tạp chí IT trên mạng (IT Webzine). Thúc đẩy tiếng tăm mà bạn đã gầy dựng được trên các forum và các mối quan hệ mà bạn đã tạo lập ở đó để thu hút sự chú ý của các nhà biên tập tập. Đặt ra vấn đề là khi nào bạn nhận về bài viết được giao đầu tiên và sau đó đặt tất cả tâm trí của bạn cho bài viết đó.
Lúc mới bắt đầu, đừng lo lắng quá nhiều về thù lao – thậm chí xem xét việc viết không công trong vài ba bài đầu để tự khẳng định mình và thể hiện cho nhà biên tập thấy rằng bạn có khả năng viết lách tốt, nội dung bài chính xác, tin cậy và bàn giao kết quả đúng hẹn. Nhưng lưu ý là đừng tiếp tục mãi viết miễn phí nếu bạn thực sự muốn được nhìn nhận là một chuyên gia. Bằng trực giác và cảm quan, mọi người thường để ý đến bạn thường bằng cách coi xem bạn được trả công ra sao và những người giỏi thường hiếm khi làm không công mà không vì một vài lý do đặc biệt nào đấy.
*
6: Đặt dấu ấn, tên tuổi của bạn trên thế giới Web
Ngay cả khi bạn chưa đạt đến trình độ viết các bài về IT để người khác sẵn lòng trả công cho bạn, bạn có thể làm cho dấu ấn của mình vượt ra khỏi tầm vực báo chí đó bằng cách: ghi tên tuổi của bạn lên Web. Tạo ra một Web site thiên về IT với tên của bạn nổi bật về một tầm vực nào đó. Nó có thể là một forum trợ giúp, nơi bạn đặt ra các câu hỏi và giải quyết các vấn đề về IT. Nó cũng có thể là một nơi tập kết các IT Pro khác để họ gửi bài và cùng nhau giải quyết nhiều khúc mắc về IT hơn. Nó có thể đơn giản chỉ là một mẩu quảng cáo cho công việc tư vấn hoặc những thành tích của bạn (nếu đây là năng lực thực sự của bạn, còn không thì chớ nên làm "ếch ngồi đáy giếng" hoặc "thùng rỗng kêu to"). Điều quan trọng là cần làm cho tên tuổi của bạn được "tỏa sáng".
Nhưng có các website riêng chỉ mới là điểm khởi đầu. Bạn muốn là các cỗ máy tìm kiếm sẽ trả về hàng ngàn kết quả có dính dáng đến tên của bạn khi ai đó tìm kiếm thông tin liên quan đến vấn đề chuyên môn của bạn, và bạn muốn website của mình liên kết với các website khác nổi tiếng về IT. Vậy hãy vượt ra khỏi phạm vi website của cá nhân bạn và gửi các bài viết lên các site khác, trao đổi liên kết, logo với các ITer khác, và sẵn lòng nhận lời mời phỏng vấn từ các nhà báo IT.
Một trang blog là một cách tuyệt vời để mở rộng số lượng những người quan tâm và "theo đuôi" bạn (follower) trong thế giới IT. Ở đó, bạn có thể đăng các bài ngắn gọn về chủ đề IT hoặc chưa đủ "hoành tráng" để "đem bán" cho các IT Webzine hoặc các bài đề cập tới những thứ mà ban biên tập của IT Webzine đó không hứng thú muốn xuất bản. Bạn có thể trở nên chan hòa, bình dân hơn qua các entry trên blog và phát triển các mối quan hệ thân thiết với người đọc được dễ dàng hơn là qua các site về IT chính tông. Và bạn cũng không cần phải lo lắng về chuyện ai đó biên tập lại những chỗ mà bạn tâm đắc nhất trong bài viết. Nhưng nhớ là hãy luôn giữ cho các entry được chuyên nghiệp và có liên quan đến công nghệ. Lập riêng một trang blog nếu bạn cũng muốn viết về cuộc sống cá nhân và những sở thích khác không liên quan đến IT.
*
7: Hòa nhập cùng xã hội và cộng đồng
Đừng quá bận rộn trong công việc hoặc kinh doanh mà quên đi tầm quan trọng của việc "xã hội hóa" bao gồm cả thế giới thực (real-world) và mạng xã hội trực tuyến (online social networking). Tham gia vào LinkedIn, Facebook, Twitter… và sử dụng chúng để đẩy mạnh hoài bão sự nghiệp của bạn. Tìm kiếm và kết bạn (hoặc làm follower) với các IT Pro khác và đăng các bài (có chất lượng) liên quan đến nghề nghiệp hoặc việc kinh doanh của bạn như: các tin tức, sự kiện IT nóng hổi, các đường dẫn đến các bài viết IT hữu ích, và dĩ nhiên là cả các liên kết đến các bài viết, blog entry… của bạn nữa. Cũng giống với blog, nếu bạn muốn sử dụng các mạng xã hội cho các mục đích cá nhân, tạo lập thêm một tài khoản nữa – một dành cho "bạn làm ăn" và một dành cho "bạn đời tư".
Các hội thảo IT cũng mang lại cơ hội tốt để bạn gặp gỡ, làm quen với các thành viên khác và tạo thanh thế trong cộng đồng IT.
*
8: Ra ngoài và gặp gỡ
Điểm hay ở Internet là "chả ai biết bạn là một chú chó cả". Tướng mạo, giống nòi, giới tính, dị tật… không ai biết rõ, biết hết những điều đó về bạn cả. Bạn hoàn toàn có thể tạo dựng một thanh danh vững chãi và có cuộc sống tốt bằng cách làm mọi thứ qua mạng. Trong vài năm, việc viết sách, viết báo giúp Tom và tôi đã kiếm được khoản tiền kha khá mà không cần đích thân gặp gỡ những người đã thuê mướn chúng tôi. Thậm chí có một vài người mà chúng tôi chưa hề nói chuyện qua điện thoại.
Tuy nhiên, *nếu bạn muốn nâng sự nghiệp của mình lên tầm cao mới, bạn cần trực tiếp nói chuyện với các "đối tác" và cho họ biết một số thông tin về bản thân bạn như đồng nghiệp và ông chủ của bạn… Sẽ là một cơ hội tốt sau khi bạn đã làm việc với họ trong một khoảng thời gian và tự họ sẽ chủ động gặp gỡ và tìm đến bạn (và họ trả tiền cho điều này). Nhưng nếu họ không làm thế, bạn cần "rèn" ra một mối quan hệ bền chặt hơn để có thể tiến tới các thỏa thuận hợp tác có lợi hơn, các công việc được giao (assignment) tốt hơn,… bằng cách làm một chuyến hành trình nhỏ tới nơi ở hoặc nơi làm việc của họ. Hoặc tham dự các hội thảo công nghệ mà bạn biết rằng họ cũng sẽ tham gia và gặp nhau tại đó. Chắc chắn rằng, điều này sẽ làm bạn tốn chút kinh phí (mặc dù bạn sẽ được bồi hoàn lại chút ít từ việc thuế má giảm!), nhưng còn hơn là trả tiền cho chính việc đó trong công việc sau này.
*
9: Tìm kiếm các "siêu sao IT" khác
Khi bạn hòa nhập vào xã hội, bất kể là sự kiện trên Intenet hay ngoài đời thực, thì nếu có thể bạn cũng lên thường xuyên "đi lại" với các "siêu sao IT" khác. Tôi không có ý là bạn nên tự đẩy mình vào vòng luẩn quẩn, nhưng bạn cũng không nên e dè khi tiếp xúc với các "bậc thầy IT" mà bạn ngưỡng mộ và để cho họ biết rằng họ đã gây cho bạn cảm tình như thế nào. Đặc biệt khi bạn bắt đầu được biết đến là một chuyên gia, hầu hết trong số họ đều vui vẻ khi được giao thiệp với bạn. Email là cách lịch sự và thích hợp để bạn tự giới thiệu bản thân mình với họ. Hãy tìm ra các điểm tương đồng giữa bạn và họ: Có lớn lên trong cùng một bang hoặc có học cùng trường đại học không? Có nuôi cùng giống chó không? Có chung sở thích âm nhạc nào không? Có cùng ủng hộ cho ứng cử viên chính trị nào không? Những nền tảng chung đó góp phần làm nên một buổi nói chuyện tốt đẹp. Biết đâu được, bạn có thể sẽ trở thành người bạn tốt của người được coi là "vai trên" của bạn. Và một ngày nào đó, họ có thể gửi thư cho bạn, nhờ bạn giúp sức, hợp tác trong công việc nào đó. Điều này đã xảy ra với tôi hơn một lần rồi.
Trong khi bạn đang tạo ra một chỗ đứng cho riêng mình trong số các "siêu sao" khác nhưng cũng đừng phớt lờ những người "thấp cổ, bé họng". Hãy nhớ rằng đó là bạn đọc của bạn, là "người hâm mộ" bạn và chính họ, chứ không phải những ngôi sao khác, là những người biến bạn thành một ngôi sao. Khi bạn tham dự một hội thảo, hãy rời bỏ "địa vị, đẳng cấp" của bạn để dành thời gian cho những người gửi đến bạn những câu hỏi hay thắc mắc. Nếu ai đó nhờ bạn ký tên lên một bản sao của cuốn sách mà bạn là tác giả, thì hãy cảm thấy vinh dự giống như đây là lần đầu tiên bạn làm vậy. Hãy khiêm tốn ngay cả khi bạn đã thành đạt. Con đường sự nghiệp của bạn sẽ tiến triển nhưng cũng có thể tụt dốc. Và trong lúc ấy, những trái bóng bay của những người khác có thể kéo bạn bay cao. Hãy cư xử tốt với mọi người. Vì bạn không bao giờ biết được khi nào thì "người chẳng là gì" của ngày hôm nay có thể sẽ ở vị trí là người thuê mướn bạn trong tương lai.
*
10: Hãy nói và thảo luận
Việc viết lách có thể giúp tên của bạn được nhiều người biết đến, nhưng để họ nhận ra khuôn mặt của bạn thì bạn cần làm nhiều hơn nữa. Các cuộc hội thảo, hội nghị trong đời thực sẽ giúp bạn điều đó và nâng bạn lên một bậc cao hơn. Nhưng nếu bạn thực sự muốn làm "siêu sao" thì bạn không nên chỉ tham dự các hội thảo đó với tư cách là khán giả; bạn cần trở thành diễn giả tại các hội thảo đó. Với nhiều người thì việc nói chuyện trước đám động là nỗi sợ hãi số một – thậm chí hơn cả cái chết -* nhưng bất cứ ai cung có thể vượt qua nỗi sợ này bằng cách luyện tập nó thường xuyên. Khi tôi còn học phổ thông, tôi rất nhút nhát, run sợ và bụng tôi phát ốm trước ý nghĩ đứng dậy và phát biểu ý kiến trước khán thính giả. Một vị "cố vấn lão làng" đã thúc ép tôi vào lớp diễn thuyết và tranh luận, và từ đó tôi thoát khỏi nỗi "thống khổ" bấy lâu, trở nên tự tin hơn và nó đã mài dũa cho cuộc sống của tôi được sáng sủa hơn. Sau đó, tôi đã trở thành một nhân viên cảnh sát, một giảng viên của học viện cảnh sát, một giảng viên của trường đại học tư pháp về tội phạm, và sau đó làm IT trainer (người giảng dạy các khóa học về IT) và làm diễn giả tại nhiều sự kiện khác nhau.
Bạn có thể bắt đầu bằng cách nói chuyện tại các buổi họp mặt nhóm, CLB về IT ở địa phương hoặc mạnh dạn tham gia giảng dạy một lớp về sử dụng máy tính cho thư viện trường của bạn, đơn vị đoàn thể nơi bạn thường trú hoặc các trường cao đẳng. Với kinh nghiệm diễn thuyết mà bạn dắt theo bên mình, hãy bắt đầu gửi bản đăng ký, đề xuất thuyết trình tại các sự kiện lớn hơn như TechEd, BlackHat hoặc bất cứ hội thảo quy mô quốc tế, trong nước, hoặc cấp vùng nào mà có chủ điểm là chuyên môn của bạn. Nếu bạn đã xuất bản các bài viết hoặc cuốn sách về chủ điểm đó, thì điều này làm bạn được tín nhiệm hơn khi trở thành diễn giả.
Khi bạn đang đứng trước một căn phòng với đầy ắp các IT Pro tại một trong các sự kiện IT nổi tiếng, bạn sẽ nhận ra rằng kế hoạch trở thành "siêu sao trong làng IT" của bạn đang trở thành hiện thực.
*
--Hết.
Về tác giả: Debra Littlejohn Shinder, MCSE, MVP, là một chuyên viên tư vấn, giảng dạy về công nghệ và là tác giả của nhiều cuốn sách về hệ điều hành, mạng máy tính và bảo mật.
Tham khảo: http://www.techrepublic.com/blog/10things/10-ways-to-become-an-it-superstar/2106
Người dịch: Mẫn Thắng.
